,
[ANALIZA] Bliskowschodnie „tournée” szefa chińskiego MSZ
MSZ Chin

17 lipca rozpoczęła się wizyta ministra spraw zagranicznych Wanga Yi na Bliskim Wschodzie. W jej trakcie szef MSZ Chin odwiedził przedstawicieli Syrii, Egiptu, Algierii, Ligi Państw Arabskich oraz odbył rozmowę telefoniczną z irańskim ministrem spraw zagranicznych. Spotkania i dyskusje miały na celu rozwijanie trwałych dobrych relacji z państwami Bliskiego Wschodu i budowanie pozycji Chin jako kraju zaangażowanego w sprawy państw rozwijających się.

Syria była pierwszym przystankiem w czterodniowej wizycie na Bliskim Wschodzie, która objęła również Egipt i Algierię. Szef MSZ Chin rozpoczął wizytę od spotkania w Damaszku z prezydentem Syrii Basharem al-Assadem. Wang przekazał Basharowi serdeczne pozdrowienia od przewodniczącego Xi Jinpinga. Stwierdził, że naród syryjski poczynił cenne osiągnięcia w walce z terroryzmem i przeciwstawił się ingerencji zewnętrznej po niezłomnych walkach, a ponowny wybór prezydenta odzwierciedla silne zaufanie i poparcie narodu syryjskiego.

Wsparcie dla Chin

Wang Yi powiedział, że od nawiązania stosunków dyplomatycznych 65 lat temu Chiny i Syria zawsze sobie ufały i wspierały, broniąc słusznych praw i interesów obu krajów oraz chroniąc międzynarodową uczciwość i sprawiedliwość. Docenił też zdecydowane wsparcie Syrii w kwestiach związanych z podstawowymi interesami i głównymi problemami Chin. Wang Yi zwrócił również uwagę, że Chiny zdecydowanie wspierają Syrię w ochronie suwerenności państwa, integralności terytorialnej i godności narodowej oraz sprzeciwiają się wszelkim próbom „zmiany reżimu” w Syrii. ChRL będzie zdecydowanie wspierać Syrię w walce z pandemią COVID-19 i nadal dostarczać krajowi szczepionki i inne środki medyczne. Witają też Damaszek jako nowego partnera we wspólnym budowaniu Inicjatywy Pasa i Szlaku (BRI).

Bashar poprosił Wanga o przekazanie szczerego pozdrowienia Xi Jinpingowi, jednocześnie gratulując ponownie 100. rocznicy Komunistycznej Partii Chin (KPCh). Powiedział, że szef MSZ Chin jest pierwszym zagranicznym gościem, którego przyjął po ponownym wyborze na prezydenta. Docenił wielką pomoc Chin i ich sprawiedliwe stanowisko w kwestii syryjskiej. Zobowiązał się do pogłębiania przyjaznej współpracy z Chinami i bezwarunkowego wspierania Pekinu w kwestiach związanych z Tajwanem, Sinciangiem i Hongkongiem. Syria ma nadzieję wziąć udział we wspólnej budowie BRI, zacieśnić współpracę z Chinami w dziedzinie gospodarki, nauki, kultury i edukacji oraz połączyć siły w walce z terroryzmem1. Prezydent al-Assad potwierdził, że Chiny są silnym krajem i mają znaczącą pozycję na arenie międzynarodowej2.

Wang Yi przeprowadził również w Damaszku rozmowy z ministrem spraw zagranicznych Syrii Faisalem al-Mekdadem. – Chiny są gotowe, w oparciu o równość i wzajemny szacunek, wzmocnić wymianę międzypartyjną i dzielić się doświadczeniami w zakresie zarządzania państwem – powiedział szef MSZ ChRL. Stwierdził również, że są chętne do pomocy Syrii w podniesieniu zdolności do walki z terroryzmem i utrzymaniu odpowiedniego bezpieczeństwa państwa3.

„Damaszek zawsze po stronie ChRL”

Mekdad powiedział, że Chiny są ważnym i bliskim przyjacielem Syrii, szczerze doceniając ich pomoc w najtrudniejszym okresie oraz wsparcie Pekinu dla zachowania suwerenności narodowej i integralności terytorialnej. Szef MSZ Syrii stwierdził, że Damaszek zawsze będzie stał po stronie ChRL. Dodał, że Syria jest gotowa do podpisania umowy z Chinami o wspólnym budowaniu BRI i zacieśnieniu współpracy dwustronnej w dziedzinie handlu, rolnictwa, infrastruktury, a także łączności oraz walki z terroryzmem4.

Warto też wspomnieć, że Wang Yi odbył również specjalną wizytę w ambasadzie chińskiej w Syrii, aby odwiedzić wszystkich pracowników, którzy mimo toczącej się wojny pozostali na placówce5.

Wizyta w Iranie

Tego samego dnia Wang rozmawiał telefonicznie z irańskim ministrem spraw zagranicznych Mohammadem Javad Zarifem. Wang Yi powiedział, że Chiny doceniają pozytywny wkład prezydenta Hassana Rouhaniego i rządu Iranu w rozwój stosunków chińsko-irańskich w ciągu ostatnich ośmiu lat. Wyraził gotowość współpracy z irańskim prezydentem elektem Ebrahimem Raisi i nową administracją, aby kontynuować dobrą tradycję wzajemnego zaufania i wsparcia między tymi dwoma krajami. Podziękował Iranowi za wspieranie Chin w kwestiach dotyczących podstawowych interesów oraz potwierdził, że będą jak zawsze wspierać Teheran w ochronie suwerenności państwa i godności narodowej.

Zarif podziękował również Chinom za dostarczenie szczepionek i materiałów antypandemicznych dla Iranu oraz wsparcie jego walki z wirusem. Powiedział, że ma nadzieję na dalsze zacieśnianie współpracy z Pekinem w walce z pandemią. Strona irańska przywiązuje dużą wagę do relacji Teheran-Pekin. W notatce MSZ Chin, jest też informacja o rozmowie na temat Afganistanu6.

Wang Yi z Sekretarzem Generalnym Ligi Państw Arabskich

Dzień później Wang Yi spotkał się z sekretarzem generalnym Ligi Państw Arabskich (LPA) w El Alamein. Szef MSZ Chin powiedział, że w ostatnich latach ChRL i państwa arabskie w ramach Chińsko-Arabskiego Forum Współpracy tworzą platformę do rozwoju stosunków chińsko-arabskich. Gheit pogratulował setnej rocznicy założenia Komunistycznej Partii Chin (KPCh) i wysoko ocenił historyczne osiągnięcia dokonane przez naród chiński pod przywództwem KPCh. Gheit powiedział, że stosunki arabsko-chińskie są bardzo silne, a LPA ma nadzieję na dalsze wzmocnienie stosunków dwustronnych z Chinami. Podziękował także Chinom za dostarczenie materiałów antypandemicznych do LPA.

Po spotkaniu opublikowano 8-punktowe oświadczenie końcowe. Podkreślono, że Chiny i kraje arabskie łączą historyczne więzi oraz silne przyjazne stosunki, a kolejnym etapem powinna być współpraca na praktycznie wszystkich polach. Podkreślono znaczenie „chińsko-arabskiej inicjatywy współpracy w zakresie bezpieczeństwa danych”, rozwoju inicjatywy Pasa i Szlaku oraz współpracę między Chinami oraz krajami arabskimi w walce z koronawirusem.

Przypomniano także o przygotowaniach do planowanego chińsko-arabskiego szczytu w Arabii Saudyjskiej. Podkreślono potrzebę przestrzegania międzynarodowych norm nieingerencji w sprawy wewnętrzne i sprzeciwianiu się upolitycznieniu kwestii praw człowieka. Poparto wszelkie wysiłki mające na celu zapobieganie rozprzestrzenianiu broni jądrowej i innej broni masowego rażenia. Potwierdzono, że należy zintensyfikować działania antyterrorystyczne i potępić terroryzm, niezależnie od jego formy, przejawu czy motywacji7.

Kwestia palestyńska

Stwierdzono także, że należy zachować bezpieczeństwo, pokój i stabilność, a regionalne kryzysy oraz problemy rozwiązywać politycznie zgodnie z odpowiednimi międzynarodowymi rezolucjami, porozumieniami i zasadami. Mwiono także, że kwestię palestyńską należy traktować w sposób sprawiedliwy, kompleksowy i trwały w oparciu o rozwiązanie dwupaństwowe z granicą sprzed 4 czerwca 1967 roku. Podkreślono potrzebę utrzymania jedności czy integralności terytorialnej krajów arabskich, zwłaszcza Syrii, Libii i Jemenu, umocnienia ich bezpieczeństwa i suwerenności nad terytoriami czy zasobami naturalnymi oraz przeciwstawienia się ingerencji zewnętrznej przeciwko krajom arabskim8.

Odnośnie kwestii izraelsko-palestyńskiej warto przytoczyć słowa Wanga z konferencji po spotkaniu. – Ustanowienie niepodległego państwa palestyńskiego nie powinno być opóźniane w nieskończoność, a uzasadnione prawa narodu arabskiego nie powinny być ignorowane zbyt długo – stwierdził szef MSZ.

Dodał, że Chiny są skłonne gościć dwie strony w celu bezpośrednich rozmów. Rozwiązanie dwupaństwowe określił jako „jedyne praktyczne rozwiązanie” jednego z najtrwalszych światowych konfliktów. Wang powiedział, że należy podjąć wysiłki, aby wzmocnić autorytet Autonomii Palestyńskiej9.

Spotkanie z prezydentem Egiptu

18 lipca Wang Yi spotkał się z przedstawicielami Egiptu. Pierwszy gościł go prezydent Egiptu Abdel Fattah al-Sisi. Sisi powiedział, że Egipt uważa Chiny za prawdziwego przyjaciela i wiarygodnego partnera, będzie w sposób niezachwiany i niezakłócony rozwijać współpracę dwustronną w różnych dziedzinach oraz wykorzysta okazję do uczczenia 65. rocznicy nawiązania stosunków dyplomatycznych w celu dalszego wzmocnienia wszechstronnego partnerstwa strategicznego między Egiptem a Chinami.

Prezydent Egiptu ma nadzieję, że jego kraj stanie się ważną bramą dla chińskich przedsiębiorstw do wejścia na Bliski Wschód i do Afryki. Podziękował za dostarczenie szczepionek COVID-19 i pomoc krajowi w lokalnej produkcji preparatów10. El-Sisi podkreślił także ważną rolę, jaką odgrywa „chińsko-egipska strefa współpracy gospodarczej i handlu” w strefie ekonomicznej Kanału Sueskiego, określając ją jako udany model współpracy inwestycyjnej między dwoma krajami11.

Egipt jako ważny partner

Wang Yi powiedział, że Egipt jest ważnym partnerem w budowaniu BRI, a Chiny chcą wzmocnić synergię między BRI a wizją Egiptu 2030, pomóc Egiptowi przyspieszyć tempo industrializacji, zwiększyć jego możliwości naukowe i technologiczne, podnieść poziom jego rozwoju oraz pogłębić współpracę w zakresie egzekwowania prawa czy bezpieczeństwa. Chiny będą nadal dostarczać Egiptowi szczepionki i materiały przeciwpandemiczne, aby pomóc mu w zwalczeniu COVID-19. ChRL zdecydowanie wspiera rząd w Kairze w prowadzeniu niezależnej polityki i wysiłkach na rzecz zwalczania terroryzmu, utrzymania stabilności i deradykalizacji12.

Szef MSZ Chin rozmawiał również z egipskim ministrem spraw zagranicznych Sameh Shoukry. Jak powiedział przedstawiciel Egiptu, Kair wyznaje zasadę jednych Chin, zdecydowanie popiera wysiłki Pekinu na rzecz ochrony suwerenności i bezpieczeństwa oraz zdecydowanie sprzeciwia się ingerencji sił zewnętrznych w wewnętrzne sprawy Chin, pod pretekstem kwestii związanych z Hongkongiem, Sinciangiem, Tajwanem i Tybetem.

Poparł także inicjatywę współpracy w zakresie bezpieczeństwa danych proponowaną przez Chiny. Obie strony wymieniły również dogłębne poglądy na temat Palestyny, Syrii, irańskiego programu nuklearnego i innych spraw oraz skoordynowały swoje stanowiska. Po rozmowach Wang Yi i Shoukry podpisali porozumienie o powołaniu międzyrządowego komitetu współpracy między Chinami a Egiptem13.

Milion dawek szczepionek

Obaj oficjele uczestniczyli także w ceremonii z okazji wspólnej produkcji miliona dawek szczepionki przeciw COVID-19 w El Alamein. Chiny i Egipt podpisały list intencyjny w sprawie współpracy w zakresie produkcji szczepionek przeciw COVID-19 w grudniu 2020 roku.

Pół roku po podpisaniu umowy chińska szczepionka została oficjalnie wprowadzona do produkcji w Egipcie i w krótkim czasie osiągnęła produkcję miliona dawek14. Chiny i Egipt postanowiły również wspólnie dostarczyć 500 tysięcy dawek szczepionek ludności palestyńskiej w Strefie Gazy15.

Konsensus Chin i Algierii

19 lipca Wang Yi spotkał się przedstawicielami Algierii. Po rozmowie z tamtejszym ministem spraw zagranicznych Ramtane Lamamra, przedstawiono czteropunktowy konsensus Chin i Algierii. Ogłoszono, że ChRL będzie nadal bronić sprawiedliwości i opowiadać się za Algierią w sprawie suwerenności, niepodległości oraz integralności terytorialnej. Zapowiedziano przeprowadzenie konsultacji w sprawie jak najszybszego podpisania nowego pięcioletniego planu kompleksowej współpracy strategicznej oraz planu współpracy w ramach Pasa i Szlaku. Pekin zobowiązał się dołożyć wszelkich starań, aby nadal zaspokajać zapotrzebowanie Algierii na szczepionki. Zdaniem ministrów oba kraje powinny wzmocnić komunikację strategiczną oraz wnieść nowy wkład w utrzymanie międzynarodowego i regionalnego bezpieczeństwa oraz stabilności16.

Wang Yi podczas konferencji prasowej z szefem MSZ Algierii odpowiadał także na pytania dotyczące relacji między Chinami a krajami rozwijającymi się. Wang Yi powiedział, że 50 lat temu, kiedy rezolucja została przedłożona wspólnie przez Algierię i inne kraje na Zgromadzeniu Ogólnym Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ), ogromna liczba państw rozwijających się „wniosła” Chiny do ONZ. Wang Yi zwrócił uwagę, że Chiny oraz inne kraje rozwijające się zawsze „stały w tym samym okopie” w ciągu ostatnich 50 lat i obie strony zawsze mogły na siebie liczyć.

Wang przypomniał słowa Xi Jinpinga, że ,,Chiny zawsze oddychają tym samym powietrzem i dzielą wspólny los z krajami rozwijającymi się”. Szef MSZ Chin dodał, że Chiny wzmocnienia reprezentacji państw rozwijających się na stanowiskach zarządczych w organizacjach międzynarodowych17.

Doszło też do spotkania prezydenta Algierii Abdelmadjid Tebboune i Wang Yi. Tebboune powiedział, że polityka Algierii wobec Chin nigdy się nie zmieniła od czasu uzyskania przez nią niepodległości i ChRL była priorytetem dyplomacji. Prezydent ma nadzieję na pogłębienie współpracy z Chinami w takich obszarach jak gospodarka, handel, inwestycje, energetyka, górnictwo i budownictwo infrastrukturalne w ramach Inicjatywy BRI. Wang Yi powiedział, że współpraca obu krajów ma ogromny potencjał i przestrzeń do rozwoju. Chiny będą zachęcać swoje przedsiębiorstwa do inwestowania i prowadzenia interesów w Algierii18.

Komentarze chińskich ekspertów

Zastępca dyrektora Instytutu Studiów Bliskiego Wschodu na Shanghai International Studies University Sun Degang powiedział, że Chiny zwiększają swoje zaangażowanie w sprawy polityczne i bezpieczeństwa na Bliskim Wschodzie. – Bliski Wschód stał się bardzo ważnym kierunkiem chińskiej dyplomacji – powiedział Sun. Dodał, że „odbudowa Syrii po wojnie wymaga setek miliardów dolarów, co jest szansą dla Chin”19.

– Takie wsparcie w kwestiach takich jak Sinciang i Hongkong pokazuje, że Chiny i kraje rozwijające się wspierają się nawzajem w kwestii suwerenności i integralności terytorialnej. Nie tylko Syria, ale także wszystkie kraje arabskie wspierają Chiny w tych kwestiach – powiedział były ambasador Chin w Iranie i ekspert ds. Bliskiego Wschodu Hua Liming20.

– Wizyta Wanga ma na celu przeciwdziałanie możliwemu negatywnemu wpływowi Stanów Zjednoczonych – stwierdził z kolei dla Global Times Tian Wenlin, pracownik naukowy Chińskiego Instytutu Współczesnych Stosunków Międzynarodowych. Tian wskazał, że niektórzy urzędnicy amerykańscy lobbują w regionie, próbując ograniczyć obecność Chin. Dodał, że wsparcie Pekinu dla Syrii jest nie tylko gestem politycznym, ale obejmuje również konkretne środki, mające pomóc temu krajowi w odbudowie w okresie powojennym i uzyskaniu ożywienia gospodarczego, ponieważ kraj bliskowschodni boryka się z kryzysem humanitarnym oraz poważnymi niedoborami żywności21.

– Wzajemnemu zaufaniu między Chinami a światem arabskim nie dorównają Stany Zjednoczone – powiedział dyrektor Instytutu Studiów Blisko-Wschodnich na Szanghajskim Uniwersytecie Studiów Międzynarodowych Zhu Weilie. – Globalna dyplomacja Chin nie jest bierną reakcją, ale proaktywnym i zaawansowanym planem, pokazującym że Chiny mają nadzieję, że przyjaźń będzie się dalej rozwijać – zauważył dalej Zhu22.

Silne więzi Chin z Bliskim Wschodem

Historycznie zainteresowanie Chin Bliskim Wschodem opierało się prawie wyłącznie na pozyskaniu źródeł energii, głównie ropie naftowej. Jednak w ostatnich latach stosunki Chin w regionie znacznie się rozszerzyły, obejmując nie tylko alternatywne źródła energii, od odnawialnych źródeł energii po gaz ziemny, ale także inne sektory, takie jak współpraca finansowa czy infrastrukturalna.

Obecnie doszła nawet dyplomacja szczepionkowa, gdzie Pekin hojnie przesyła do państw na całym świecie swoje szczepionki i inne materiały potrzebne do walki z pandemią. Przypominanie o wsparciu w walce z Covid-19 jest bardzo często podkreślane przez MSZ Chin w relacjach ze spotkań.

Mimo aktywnej dyplomacji Pekinu, obawa zastąpienia na Bliskim Wschodzie Stanów Zjednoczonych przez Chiny nadal jest przesadzona. ChRL nie posiada armii, która byłaby w stanie skutecznie zająć miejsce Waszyngtonu. Inna spraw, że Pekin nie ma takich ambicji, przynajmniej na Bliskim Wschodzie. Bardziej poszukuje współpracy gospodarczej, zwłaszcza w ramach projektu BRI oraz w organizacjach międzynarodowych, licząc na głosy poparcia w kwestiach istotnych dla Chin. W zamian Pekin również odwdzięczy się tym samym, co jest bardzo ważne, gdyż większość rządzących państwami na Bliskim Wschodzie boryka się z opinią międzynarodową, że są swoistymi dyktaturami. ChRL jako członek Rady Bezpieczeństwa ONZ może blokować różne rezolucje przeciwko tym państwom, np. jak miało to miejsce w przypadku Syrii.

Gdzie Pekin chciałby zastąpić Waszyngton?

Poprzez swoją politykę promowania inwestycji w regionie Chiny zbudowały silne więzi zarówno z Izraelem, jak i innymi państwami Bliskiego Wschodu. Te więzi zapewniają niezbędną dźwignię do pośredniczenia w rozmowach pokojowych.

Pekin chce zastąpić USA na pozycji przyszłego mediatora między Izraelem a Palestyną. Także w kwestii opuszczania wojsk USA i ich sojuszników z Afganistanu widać aktywność dyplomatyczną Chin w poszukiwaniu pokoju w regionie. Ciągłe przypominanie podczas spotkań o walce z terroryzmem miało na celu ukazanie, że Chiny, podobnie jak inne państwa Bliskiego Wschodu, borykają się z tym problemem i w związku z tym łatwiej będzie im się porozumieć w tej kwestii. Dodatkowo postępując w ten sposób, liczą na większe zrozumienie i akceptację dla działań podejmowanych wobec Ujgurów w Sinciangu.

Autor jest prezesem zarządu Instytutu Nowej Europy. Specjalizuje się z tematyce stosunków międzynarodowych ze szczególnym uwzględnieniem geopolityki i rywalizacji chińsko-amerykańskiej.

Fot. fmprc.gov.cn

Przypisy:

[1]Syrian President Bashar al-Assad Meets with Wang Yi, https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjdt_665385/wshd_665389/t1892970.shtml

[2] President al-Assad receives Chinese Foreign Minister…New stage for boosting bilateral relations, http://sana.sy/en/?p=242197

[3] Wang Yi Holds Talks with Syrian Foreign Minister Faisal al-Mekdad, https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjdt_665385/wshd_665389/t1892982.shtml

[4] Tamże.

[5] State Councilor and Foreign Minister Wang Yi Visits Staff Members of the Chinese Embassy in Syria, https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjdt_665385/wshd_665389/t1892995.shtml

[6] Wang Yi Speaks with Iranian Foreign Minister Mohammad Javad Zarif on the Phone, https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjdt_665385/wshd_665389/t1892994.shtml

[7] 中华人民共和国外交部同阿拉伯国家联盟秘书处联合声明, https://www.fmprc.gov.cn/web/wjbzhd/t1893075.shtml

[8] Tamże.

[9] China and Arab League pledge mutual support, rejecting ‘interference’, https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3141692/china-and-arab-league-pledge-mutual-support-rejecting

[10] Egyptian President Abdel Fattah al-Sisi Meets with Wang Yi, https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjdt_665385/wshd_665389/t1893143.shtml

[11] Egypt, China discuss enhancing strategic partnership as they mark 65th anniversary of diplomatic relations, https://english.ahram.org.eg/News/417403.aspx

[12] Egyptian President Abdel Fattah al-Sisi Meets with Wang Yi, https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjdt_665385/wshd_665389/t1893143.shtml

[13] Wang Yi Holds Talks with Egyptian Foreign Minister Sameh Shoukry, https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjdt_665385/wshd_665389/t1893145.shtml

[14] Wang Yi and Egyptian Foreign Minister Sameh Shoukry Attend the Ceremony Marking the Joint Production of One Million Doses of COVID-19 Vaccine in Egypt, https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjdt_665385/wshd_665389/t1893144.shtml

[15] China and Egypt Decide to Provide Vaccine Assistance to the Palestinian People in the Gaza Strip, https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjdt_665385/wshd_665389/t1893587.shtml

[16] Wang Yi Talks about Four-point Consensus of China and Algeria, https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjdt_665385/wshd_665389/t1893947.shtml

[17] Wang Yi: China Always Breathes the Same Air, and Shares Common Destiny with Developing Countries, https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjdt_665385/wshd_665389/t1893948.shtml

[18] Algerian President Abdelmadjid Tebboune Meets with Wang Yi, https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjdt_665385/wshd_665389/t1893952.shtml

[19] China takes firm stand against regime change in Syria, https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3141576/china-takes-firm-stand-against-regime-change-syria

[20] Chinese FM’s 2nd visit to Mideast in half a year highlights significance of China-Middle East ties, https://www.globaltimes.cn/page/202107/1228958.shtml#.YPVUzSJ_ueE

[21] Chinese FM’s 2nd visit to Mideast in half a year highlights significance of China-Middle East ties, https://www.globaltimes.cn/page/202107/1228958.shtml#.YPVUzSJ_ueE

[22] Wang Yi’s Middle East visit enhances anti-terrorism cooperation, lifts strategic ties, https://www.globaltimes.cn/page/202107/1229066.shtml

Komentarze (0)

Powiązane artykuły