Trimarium

Analizy, opinie i komentarze najważniejszych wydarzeń

Fundusz Trójmorza – podsumowanie roku 2021

Autor: Julita Wilczek
Podziel się tym wpisem:

Podsumowując działalność Funduszu Trójmorza w 2021 roku nie można zapominać, że jest to w Europie Środkowej przedsięwzięcie pionierskie – pierwsze tego typu stworzone w naszym regionie na potrzeby tego regionu. Na dodatek funkcjonuje w skrajnie niekorzystnych warunkach, jakie stworzyła dla biznesu pandemia COVID-19. Sprawiła ona, że środki finansowe, które mogły potencjalnie mogły zostać zainwestowane w Funduszu, zostały przeznaczone przez państwa członkowskie na działania pomocowe dla swoich gospodarek. Patrząc pod tym kątem bilans działalności Funduszu wypada więc pozytywnie – pisze Julita Wilczek

Inwestorzy krajowi

29 stycznia 2021 roku do Funduszu Trójmorza dołączyło dwóch ostatnich, do tej pory, inwestorów z krajów regionu – litewska VIPA (Viešųjų investicijų plėtros agentura) oraz chorwacki HBOR (Hrvatska banka za obnovu i razvitak). Każdy z nich zadeklarował wkład w wysokości 20 mln EUR.

Wraz z ich przyjęciem w Funduszu zakończył się okres Initial Closing czyli preferencyjnego przyjmowania inwestorów.  Kolejni inwestorzy, także ci reprezentujący kraje regionu, będą musieli przy wejściu dokonać opłaty wyrównującej (equalisation fee), która nie liczy się do wysokości wkładu.

We wrześniu czeski pełnomocnik ds. Trójmorza, Jan Sechter, zadeklarował gotowość Czech do przystąpienia do Funduszu Trójmorza Link. Miało to zostać ogłoszone przed końcem miesiąca, co jednak ostatecznie nie miało miejsca. Można przypuszczać, że sytuację skomplikowały wybory parlamentarne, które odbyły się w dniach 8-9 października, w wyniku których do władzy doszła opozycja. Mimo zmiany rządu minister Sechter pozostał na stanowisku, co może oznaczać, że wejście Czech do Funduszu nie jest całkiem przekreślone i może nastąpić jeszcze w 2022 r.

W przypadku Słowacji nie pojawiły się do tej pory żadne publiczne deklaracje dotyczące wejścia do Funduszu. Zdecydowany brak zainteresowania Funduszem nadal widać w przypadku Austrii, jednak od początku pozostaje ona poza tym projektem i jej wejście byłoby dużym zaskoczeniem.

Dziewięć państw regionu zadeklarowało dotychczas łączny wkład do Funduszu w wysokości 913 mln EUR, z czego Polska zadeklarowała 750 mln EUR, Słowenia 23 mln EUR, a pozostałe kraje po 20 mln EUR. Kwota 20 mln EUR na kraj nie jest przypadkowa, jest to bowiem minimalna kwota, która daje miejsce w Zarządzie Funduszu (prawo zasiadania w Radzie mają wszystkie kraje regionu, nawet jeżeli nie są akcjonariuszami).

Minimalne wysokości wkładów mogą świadczyć o wciąż ostrożnym podejściu państw regionu do Funduszu, szczególnie braku przekonania co do korzyści, jakie może on przynieść poszczególnym akcjonariuszom. Trzeba jednak pamiętać, że działania pomocowe poszczególnych krajów na rzecz swoich gospodarek w dobie pandemii zmniejszyły też pulę środków, które potencjalnie mogły zostać zainwestowane w Funduszu.

Inwestorzy prywatni i międzynarodowi

Od czerwca 2021 r., Fundusz ma pierwszego inwestora prywatnego z wkładem wynoszącym 10 mln EUR. Jest nim Fond NEK z Chorwacji.

Poza tym w minionym roku nie pojawiły się żadne aktualizacje dotyczące zapowiedzianych w 2020 r. środków – ani 10 mln EUR od Ambera, które zadeklarował Prezes Gavin Tait podczas Szczytu Inicjatywy Trójmorza w Tallinie, ani 300 mln USD od amerykańskiego IDFC (International Development Finance Corporation), które ogłoszono na Twitterze w grudniu 2020 r.

Nie ma też informacji o statusie pozyskania międzynarodowych instytucji finansowych, takich jak Bank Światowy, Europejski Bank Inwestycyjny czy Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, z którymi Fundusz prowadzi rozmowy od 2019 r.

Fundusz dociera do potencjalnych inwestorów zarówno bezpośrednio, jak i poprzez dedykowane wydarzenia, tzw. mini-konferencje. W 2021 r. zorganizowano ich pięć: w Tallinie (kwiecień), Sofii (maj), Budapeszcie (maj), Zagrzebiu (czerwiec) i Wilnie (listopad).

Dodatkowo przedstawiciele BGK i Ambera wzięli udział w wydarzeniach promujących inwestycje w regionie Trójmorza w Tokio (czerwiec) i Kopenhadze (wrzesień). Wydarzenia te zorganizowały polskie ambasady we współpracy z lokalnymi partnerami.

Fundusz oraz potencjał inwestycyjny Trójmorza promowany był też na krajowych i międzynarodowych wydarzeniach, takich jak Forum Ekonomiczne w Karpaczu, Europejski Kongres Finansowy, Bled Strategic Forum, Forum Biznesowe przy Szczycie Trójmorza w Sofii czy WorldExpo 2020 w Dubaju.

Zmiany personalne

W 2021 r. znacząco rozszerzył się skład Zarządu i Rady Funduszu, wymieniona została też część dotychczasowych członków.

W Zarządzie Funduszu na koniec roku reprezentowanych było ośmiu akcjonariuszy (czyli wszyscy poza Estonią) i liczył on 10 członków. W minionym roku dołączyli:  Justinas Bučys (Litwa), Ákos Dölle (Węgry), Goran Katušin (Słowenia), Iliya Lingorski (Bułgaria), Ilze Lore (Łotwa), Anela Memišević Štetić (Chorwacja) oraz Krzysztof Senger (Polska).

Z Zarządu odeszli: Bartłomiej Bronisz (Polska) oraz Panaiot Filipov (Bułgaria – powołany i odwołany w 2021).

W Radzie Funduszu na koniec roku reprezentowanych było dziesięć krajów regionu (czyli wszyscy akcjonariusze plus Czechy) i liczył on dwunastu członków. W minionym roku dołączyli: Tsanko Arabadzhiev (Bułgaria), Gvidas Dargužas (Litwa), Eszter Gyarmati (Węgry), Jirí Jirásek (Czechy), Tamara Perko (Chorwacja).

Z Rady odeszli Přemysl Bosák (Czechy) oraz Nikolay Dimitrov (Bułgaria – powołany i odwołany w 2021).

Zmiany osobowe nastąpiły też w zespole Ambera (Doradcy Inwestycyjnego Funduszu) odpowiedzialnym za współpracę z Funduszem. Nowym szefem działu relacji inwestorskich została Erica Sibree, która zastąpiła Nedę Vakilian.

Inwestycje Funduszu Trójmorza

Trzecia inwestycja Funduszu została sfinalizowana w maju 2021 r. (do dwóch poprzednich doszło już wcześniej). Fundusz nabył znaczący udział w spółce Energy Development, która posiada elektrownie słoneczne o mocy 156 MW w trzech krajach regionu – Czechach, Słowacji i Bułgarii. Ponadto w realizacji są projekty o mocy ponad 2 GW w Rumunii, Bułgarii, Czechach i na Słowacji.

Dzięki pozyskanym środkom Energy zainwestuje ponad 1 mld euro w transformację energetyczną Trójmorza. Inwestycje w OZE są kluczowe do osiągnięcia celów dekarbonizacji w Europie Środkowej i Wschodniej. Zdaniem Funduszu region ma idealne warunki środowiskowe dla fotowoltaiki i niskie koszty ziemi, tym samym znaczący potencjał wzrostu dla dokonanej inwestycji.

Tym samym w portfolio Funduszu znajdują się trzy inwestycje, po jednej w każdym z priorytetowych obszarów inwestycyjnych. Doradca Inwestycyjny Funduszu do tej pory zidentyfikował ponad 200 potencjalnych projektów, z czego ponad 130 zostało już odrzuconych (dane z 12 października 2021).

Podsumowanie

W minionym roku Fundusz osiągnął kilka znaczących kamieni milowych.

Po pierwsze, zakończył pierwszy etap przyjmowania inwestorów, w czasie którego do Funduszu dołączyło dziewięć z jedenastu perspektywicznych krajów regionu.

Po drugie, Fundusz posiada już po jednej inwestycji w każdym z priorytetowych sektorów (transport, cyfryzacja, energetyka). Wszystkie inwestycje można uznać za zrównoważone i proekologiczne, co jest ważne dla przyciągnięcia inwestorów prywatnych i międzynarodowych instytucji finansowych.

Po trzecie, w organach Funduszu są już reprezentowane prawie wszystkie kraje regionu (poza Estonią w Zarządzie i Słowacją w Radzie). Warte podkreślenia jest, że zasiadają w nich reprezentanci wysokiej rangi – w samej Radzie na dwunastu członków zasiada aż sześciu prezesów i dwóch członków Zarządu akcjonariuszy Funduszu.

Przed Funduszem nadal jednak stoi wiele wyzwań. Przede wszystkim kluczowe jest przekonanie Czech i Słowacji do dołączenia do Funduszu, a pozostałych krajów regionu do zwiększenia zadeklarowanych wkładów. Pozwoli to nie tylko na więcej inwestycji i pokaże większe zaufanie do Funduszu, lecz również zrównoważy wpływy Polski. Obecnie Bank Gospodarstwa Krajowego posiada przewodniczącego Rady i Zarządu, po dwóch przedstawicieli w każdym z organów oraz ponad 80 proc. głosów na Walnym Zgromadzeniu, przez co łatwo o wrażenie, iż Fundusz to bardziej polski niż regionalny projekt.

Funduszowi bardzo potrzebni są też inwestorzy prywatni i finansowanie z międzynarodowych instytucji finansowych. Ich pozyskanie będzie kluczowe w 2022 r. dla wiarygodności Funduszu. Szczególnie oczekiwane jest wejście amerykańskiego IDFC, który zadeklarował w 2020 r. wkład w wysokości 300 mln USD. Trzeba jednak pamiętać, że wraz ze zmianą administracji prezydenckiej w 2021 r. zmieniły się priorytety Stanów Zjednoczonych, więc ostateczna wysokość finansowania i jego warunki mogą się jeszcze zmienić.

W 2022 r. Fundusz potrzebuje też przyspieszyć prace nad kolejnymi inwestycjami. Pierwsze trzy inwestycje, zgodnie z zapowiedziami Doradcy Inwestycyjnego, miały być do końca 2020 r. Kolejne dwie inwestycje zgodnie z zapowiedziami Pawła Nierady z BGK miały być do końca 2021 r. Tymczasem Fundusz na koniec minionego roku nadal ma tylko trzy inwestycje. Podstawową przeszkodą jest oczywiście wyczerpująca się pula środków na inwestycje – na pierwsze trzy poszło już 440 mln EUR, czyli prawie połowa obecnego budżetu.

Oceniając dotychczasową działalność Funduszu nie można jednak zapominać, że jest to pierwsze przedsięwzięcie tego typu stworzone w naszym regionie na potrzeby tego regionu, i że od początku funkcjonuje w specyficznych warunkach, jakie stworzyła dla biznesu pandemia COVID-19. Patrząc pod tym kątem bilans Funduszu wypada więc pozytywnie.

Julita Wilczek: specjalizuje się w polityce międzynarodowej, szczególnie we wpływie USA, Rosji i Chin na bezpieczeństwo Europy Środkowej. Absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Warszawskiego oraz University of St. Andrews. W latach 2020-2021 koordynowała projekt Funduszu Trójmorza w Banku Gospodarstwa Krajowego. Wcześniej pełniła funkcję Członka Zarządu w Instytucie Sobieskiego oraz Zastępcy Dyrektora w Ministerstwie Rozwoju.

 


Skip to content