„Jednym z twórców nowożytnej geopolityki był na przełomie XIX i XX wieku brytyjski geograf Halford John Mackinder. W głośnej pracy «The Geographic Pivot of the History«, opublikowanej w 1904 roku przez Royal Geographical Society, przedstawił swą najsłynniejszą teorię «Heartlandu« (czyli serca Eurazji). Do dziś jego dzieło stanowi podstawę stosunków międzynarodowych, a w Stanach Zjednoczonych stało się nawet fundamentem doktryny powstrzymywania Związku Sowieckiego i Chińskiej Republiki Ludowej. Angielski uczony swoje koncepcje rozwijał w kolejnych książkach, m.in. «Democratic Ideals and Reality« z 1919 roku, w której napisał często cytowane słowa: «Who rules East Europe commands the Heartland; Who rules the Heartland commands the World Island; Who rules the World Island commands the World« (Kto panuje nad Europą Wschodnią, ten włada Heartlandem; kto panuje nad Heartlandem, ten włada Wyspą Świata; kto panuje nad Wyspą Świata, ten włada światem.)”, tak zaczyna się rozdział zatytułowany „Kto panuje nad Europą Środkową”, który otwiera raport Grzegorza Górnego „Inicjatywa Trójmorza i jej znaczenie dla Unii Europejskiej”. Praca ukazała się w języku angielskim nakładem think tanku New Direction, założonego z inicjatywy Margaret Thatcher.
W dalszej części tekstu autor opisuje różne próby zorganizowania Europy Środkowej po I wojnie światowej, gdy zakończył się okres „koncertu mocarstw”, zapoczątkowany Kongresem Wiedeńskim, a na ziemiach położonych między Rosją, Turcją a Niemcami powstał szereg niepodległych państw. W raporcie omówione zostały takie projekty, jak m.in. Mitteleuropa, Mała Ententa, Międzymorze, Generalplan Ost czy Układ Warszawski. Każde z tych przedsięwzięć miało na celu stworzenie nowego porządku geopolitycznego w tej części świata, często w sposób narzucony siłą przez Moskwę lub Berlin. Po upadku komunizmu większość krajów naszego regionu, kierując się poczuciem bezpieczeństwa, weszła w skład Sojuszu Północnoatlantyckiego i Unii Europejskiej. Niemniej powstało w tym czasie również wiele regionalnych formatów współpracy, takich jak np. Inicjatywa Środkowoeuropejska, Grupa Wyszehradzka, Format Austerlitz, Grupa Craiova, 17+1, Bukareszteńska Dziewiątka, Trójkąt Lubelski.
Najbardziej ambitnym z owych projektów kooperacji między krajami Europy Środkowej okazała Inicjatywa Trójmorza, będąca najbardziej śmiałym wyrazem artykulacji interesów całego regionu. Autor omawia w swej pracy założenie i cele owego formatu, jego sukcesy i porażki, uwarunkowania międzynarodowe ze szczególnym uwzględnieniem wojny na Ukrainie, oraz stosunek do tej Inicjatywy takich podmiotów, jak Unia Europejska, Niemcy, Rosja, a zwłaszcza Stany Zjednoczone. Obowiązkowa lektura dla każdego, kogo interesuje problematyka środkowoeuropejska.
